Γυναίκα & Υγεία Παθήσεις

Ντοπαμίνη και διαταραχές: Τι πρέπει να γνωρίζετε

Ντοπαμίνη
Ντοπαμίνη

Η ντοπαμίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής. Υπεύθυνη για τη μετάδοση σημάτων μεταξύ των νευρικών κυττάρων του εγκεφάλου, η ντοπαμίνη ονομάζεται συχνά χημικός αγγελιοφόρος. Παίζει σημαντικό ρόλο στον οργανισμό και έχει άμεση επίδραση στο κεντρικό νευρικό μας σύστημα.

Χαρακτηριστικά της ντοπαμίνης

 

Ενώ η ντοπαμίνη αναφέρεται συχνά ως «χημική ουσία της ευχαρίστησης», αυτή είναι μια εσφαλμένη ονομασία, καθώς η ντοπαμίνη δεν παράγει στην πραγματικότητα ευχαρίστηση. Ωστόσο, ενισχύει τα συναισθήματα ευχαρίστησης συνδέοντας αισθήσεις ευχαρίστησης με ορισμένες συμπεριφορές.

Όταν ο εγκέφαλός μας παράγει ντοπαμίνη ως απάντηση σε αυτό που κάνουμε, νιώθουμε καλά και θέλουμε να συνεχίσουμε να κάνουμε αυτό που μας κάνει να νιώθουμε τόσο ψυχικά υγιείς. Αυτό, με τη σειρά του, οδηγεί σε ακόμη περισσότερη παραγωγή ντοπαμίνης.

Η ντοπαμίνη είναι, επίσης, παρούσα στις αντιδράσεις μάχης ή φυγής. Όταν αντιμετωπίζετε μια αντιληπτή απειλή, πραγματική ή φανταστική, το συμπαθητικό νευρικό σύστημα (SNS) ενεργοποιείται, πυροδοτώντας την απελευθέρωση ντοπαμίνης και άλλων κατεχολαμινών, οι οποίες βοηθούν στην απόκριση στο στρες.

Η ντοπαμίνη παράγεται σε μια σειρά από διαφορετικές θέσεις στον εγκέφαλο, συμπεριλαμβανομένης της μέλαινας ουσίας, της κοιλιακής περιοχής, της υπόφυσης και των οδών του υποθάλαμου.

 

Κατάθλιψη
Κατάθλιψη

Ο ρόλος της ντοπαμίνης στο σώμα

 

Η ντοπαμίνη έχει άμεσο αντίκτυπο σε πολλές νευρολογικές, γνωστικές και συμπεριφορικές λειτουργίες μέσα στο σώμα, συμπεριλαμβανομένων:

  • Κίνηση
  • Ενίσχυση και επιβράβευση
  • Σκέψεις και συναισθήματα
  • Ρύθμιση ορισμένων ορμονών και αδένων

Η ντοπαμίνη επηρεάζει τα πάντα, από τον τρόπο που σκεφτόμαστε και κινούμαστε μέχρι τον τρόπο που θυμόμαστε και συμπεριφερόμαστε. Όλοι βιώνουμε την ντοπαμίνη διαφορετικά και μια ανισορροπία στα επίπεδα ντοπαμίνης μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστεί, αλλά μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη σωματική και την ψυχική μας υγεία.

Πολύ λίγη ή υπερβολική ντοπαμίνη μπορεί να προκαλέσει πολλά προβλήματα. Με ανεπάρκεια ντοπαμίνης, θα μπορούσατε να εμφανίσετε οποιονδήποτε αριθμό συμπτωμάτων, όπως:

  • Απώλεια ισορροπίας
  • Αλλαγή βάρους
  • Κράμπες στους μύες
  • Χαμηλή ενέργεια
  • Ανησυχία
  • Αλλαγές διάθεσης
  • Χαμηλή σεξουαλική ορμή
  • Δυσκοιλιότητα
  • Δυσκολία στον ύπνο
  • Ψευδαισθήσεις

Ενώ τα υψηλά επίπεδα ντοπαμίνης μπορούν να αυξήσουν τη συγκέντρωση, την ενέργειά σας, τη σεξουαλική σας ορμή και την ικανότητά σας να εστιάσετε, μπορεί επίσης να οδηγήσει σε ανταγωνιστική, επιθετική συμπεριφορά και να προκαλέσει συμπτώματα όπως άγχος, προβλήματα ύπνου και στρες.

 

κατάθλιψη
κατάθλιψη

Διαταραχές Σωματικής και Ψυχικής Υγείας

 

Όταν έχετε μια διαταραχή ντοπαμίνης, μπορεί να εμφανίσετε μια πτώση στις νευρογνωστικές λειτουργίες, η οποία σχετίζεται με τη μνήμη, την προσοχή και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων.

Όπως και ο νευροδιαβιβαστής σεροτονίνη, που βοηθά στη ρύθμιση της διάθεσης, η ντοπαμίνη εμπλέκεται σε πολλές ψυχολογικές ασθένειες. Οι υποδοχείς ντοπαμίνης που δεν λειτουργούν κανονικά, παίζουν ρόλο σε ορισμένες διαταραχές σωματικής και ψυχικής υγείας.

 

Νόσος Πάρκινσον

 

Μειωμένα επίπεδα ντοπαμίνης μπορεί να εμφανιστούν σε ορισμένες νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως η νόσος του Πάρκινσον, όπου τα νευρικά κύτταρα που είναι υπεύθυνα για την παραγωγή και την απελευθέρωση της ντοπαμίνης πεθαίνουν.

 

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής (ΔΕΠΥ)

 

Μελέτες έχουν δείξει, ότι υπάρχουν διαταραχές της ντοπαμίνης σε άτομα με ΔΕΠΥ, που σχετίζονται με τα συμπτώματα της απροσεξίας και της παρορμητικότητας. Τα άτομα με ΔΕΠΥ μπορεί να εμφανίσουν ελλείμματα ανταμοιβής και κινήτρων, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να τροποποιήσουν τη συμπεριφορά τους για να προσαρμοστούν στις μεταβαλλόμενες συνθήκες ανταμοιβής.

 

Σχιζοφρένεια

 

Η σχιζοφρένεια σχετίζεται με αλλαγές στους υποδοχείς ντοπαμίνης του εγκεφάλου, καθώς και με τις οδούς σηματοδότησης της ντοπαμίνης. Τα αντιψυχωσικά φάρμακα μπορούν στην πραγματικότητα να δράσουν ως “ανταγωνιστές” της ντοπαμίνης, βοηθώντας ορισμένους ασθενείς με σχιζοφρένεια.

 

Διαταραχή χρήσης ουσιών και εθισμός

 

Οι εξαρτημένες αποκρίσεις που προκαλούνται από την ντοπαμίνη, που προκύπτουν από ορισμένες συμπεριφορές, όπως η κατανάλωση αλκοόλ ή ο τζόγος, μπορεί να οδηγήσουν σε εθισμό. Οι λόγοι που μερικοί άνθρωποι παλεύουν με τον εθισμό περισσότερο από άλλους, θα μπορούσαν να έχουν να κάνουν με προϋπάρχουσες διαφορές στα επίπεδα ντοπαμίνης.

 

κατάθλιψη
κατάθλιψη

Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή (MDD)

 

Η MDD είναι μια από τις πιο κοινές διαταραχές ψυχικής υγείας και η ανεπάρκεια ντοπαμίνης μπορεί να οδηγήσει σε ανηδονία, την αδυναμία να αισθανόμαστε ευχαρίστηση, η οποία είναι συχνά σύμπτωμα της MDD.

Μειωμένη λειτουργία ντοπαμίνης μπορεί να υπάρχει μετά από πολύ άγχος και σε ορισμένους τύπους καταθλιπτικών διαταραχών. Η μειωμένη αποτελεσματικότητα στον μεταβολισμό και τη σηματοδότηση της ντοπαμίνης μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως:

  • Απώλεια ενέργειας
  • Μειωμένη όρεξη
  • Λαχτάρα για λιπαρά ή/και γλυκά τρόφιμα
  • Μειωμένη επιθυμία και απόλαυση για διάφορες δραστηριότητες
  • Αλλαγές στη λίμπιντο

Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι ασθενείς μπορεί να υποβληθούν σε θεραπεία με αντικαταθλιπτικά φάρμακα, τα οποία μπορούν να παρατείνουν την επίδραση της διαθέσιμης ντοπαμίνης στις θέσεις των υποδοχέων της και με αυτόν τον τρόπο να ενισχύσουν τις επιδράσεις, που προκαλούνται από τη ντοπαμίνη για τη μείωση τέτοιων συμπτωμάτων. Εάν πάσχετε από διαταραχή σωματικής ή ψυχικής υγείας ως αποτέλεσμα ανισορροπίας ντοπαμίνης, η θεραπεία θα εξαρτηθεί από τη διαταραχή.